ریشههای تاریخی؛ چرا «دندان آبی»؟
داستان نامگذاری این تکنولوژی یکی از جذابترین بخشهای تاریخ مهندسی است. در سال ۱۹۹۷، مهندسانی از شرکتهای اینتل، اریکسون و نوکیا دور هم جمع شدند تا استانداردی واحد برای ارتباطات رادیویی کوتاهبرد ایجاد کنند. هر شرکت نام پیشنهادی خود را داشت (مانند RadioWire یا PAN)، اما هیچکدام جذاب نبودند.
در آن زمان، جیم کارداک (Jim Kardach) از شرکت اینتل در حال خواندن رمانی تاریخی درباره وایکینگها بود. او متوجه شد که پادشاهی به نام «هارالد دندانآبی» (Harald Bluetooth) در قرن دهم میلادی توانسته بود قبایل پراکنده و متخاصم دانمارک و نروژ را با هم متحد کند.
رمزگشایی از لوگوی بلوتوث
ایده کارداک درخشان بود: همانطور که پادشاه هارالد قبایل اسکاندیناوی را متحد کرد، این تکنولوژی جدید قرار بود کامپیوترها و موبایلها را با هم متحد کند. نام «بلوتوث» به عنوان اسم رمز موقت انتخاب شد، اما ماندگار شد. لوگوی معروف بلوتوث نیز ترکیبی از دو حرف الفبای رونیک (Runes) باستانی است:
- ᚼ (Hagall): معادل حرف H (اول اسم Harald).
- ᛒ (Bjarkan): معادل حرف B (اول اسم Bluetooth).
ترکیب این دو نماد، لوگوی آبیرنگی را ساخت که امروز روی میلیاردها دستگاه میبینید.
فیزیک و مهندسی: بلوتوث چگونه کار میکند؟
برای درک عمیق بلوتوث، باید به لایه فیزیکی (PHY) برویم. بلوتوث یک تکنولوژی رادیویی است که از امواج الکترومغناطیسی برای انتقال دیتا استفاده میکند، اما تفاوت آن با رادیوی FM یا بیسیمهای پلیس در چیست؟
۱. زمین بازی: باند ISM
بلوتوث در فرکانس ۲.۴ گیگاهرتز (دقیقاً بین ۲.400GHz تا ۲.4835GHz) فعالیت میکند. این محدوده به نام باند ISM (Industrial, Scientific, and Medical) شناخته میشود. ویژگی مهم باند ISM این است که در سراسر جهان «آزاد» است و برای استفاده از آن نیازی به مجوز دولتی نیست. اما یک مشکل بزرگ وجود دارد: این باند بسیار شلوغ است! وایفای، اجاقهای مایکروویو، تلفنهای بیسیم خانگی و حتی لامپهای هوشمند همگی در همین اتوبان حرکت میکنند.
۲. جادوی مهندسی: پرش فرکانسی (FHSS)
چگونه بلوتوث در این اتوبان شلوغ تصادف نمیکند؟ پاسخ در تکنیکی شاهکار به نام Frequency-Hopping Spread Spectrum (FHSS) نهفته است.
تصور کنید میخواهید با دوستتان در یک اتاق پر سر و صدا صحبت کنید. اگر فقط با یک تُن صدا حرف بزنید، صدای دیگران مزاحم شما میشود. اما اگر توافق کنید که در هر ثانیه ۱۶۰۰ بار زیر و بم صدای خود را طبق یک الگوی محرمانه تغییر دهید، هیچ نویزی نمیتواند کل مکالمه شما را خراب کند.
- تقسیم کانال: بلوتوث باند ۲.۴ گیگاهرتز را به ۷۹ کانال کوچک (هر کدام با پهنای ۱ مگاهرتز) تقسیم میکند.
- پرش مداوم: فرستنده و گیرنده روی یک کانال ثابت نمیمانند. آنها ۱۶۰۰ بار در ثانیه کانال خود را عوض میکنند.
- نتیجه: اگر یک کانال توسط وایفای اشغال شده باشد، بلوتوث فقط کسری از هزارم ثانیه روی آن میماند و بلافاصله به کانال بعدی میپرد. این ویژگی باعث میشود بلوتوث به شدت در برابر نویز مقاوم باشد.
معماری شبکه: پیکونت و اسکترنت
برخلاف وایفای که معمولاً یک مودم مرکزی (Access Point) دارد و همه به آن وصل میشوند، بلوتوث ساختاری موقتی و پویا دارد.
پیکونت (Piconet): کوچکترین واحد شبکه
وقتی شما هندزفری را به موبایل وصل میکنید، یک شبکه شخصی بسیار کوچک به نام «پیکونت» تشکیل میشود. در این ساختار:
- دستگاه ارباب (Master): معمولاً موبایل یا لپتاپ شماست که الگوی پرش فرکانسی را تعیین میکند و ساعت زمانبندی را در دست دارد.
- دستگاه برده (Slave): هندزفری، ساعت هوشمند یا ماوس که باید دقیقاً از ساعت و الگوی Master پیروی کند.
- ظرفیت: یک Master میتواند همزمان به ۷ دستگاه Slave فعال متصل باشد.
اسکترنت (Scatternet): شبکه تو در تو
یک دستگاه میتواند در یک پیکونت نقش Slave را داشته باشد (مثلاً هدفونی که به گوشی وصل است) و همزمان در پیکونت دیگری نقش Master را بازی کند (مثلاً همان گوشی که به ساعت هوشمند دستور میدهد). به اتصال چندین پیکونت به یکدیگر، «اسکترنت» میگویند که پیچیدگی ریاضی بسیار بالایی دارد.
بررسی دوران کلاسیک (نسخههای ۱.۰ تا ۱.۲)
در این بخش، نگاهی تاریخی و فنی به نسخههای اولیه میاندازیم؛ دورانی که بلوتوث هنوز نابالغ بود.
Bluetooth 1.0 & 1.0B (۱۹۹۹)؛ شروعی پر دردسر
اولین نسخه رسمی بلوتوث بیشتر یک طرح مفهومی (Proof of Concept) بود تا یک محصول مصرفی.
مشکلات اصلی: فرآیند اتصال بسیار دشوار بود و امنیت پایین باعث میشد مکان دستگاه به راحتی قابل ردیابی باشد. سرعت انتقال دیتا به زحمت به ۷۲۱ کیلوبیت بر ثانیه میرسید که برای انتقال متن و فایلهای بسیار کوچک مناسب بود.
Bluetooth 1.1 (۲۰۰۱)؛ اولین استاندارد واقعی
این نسخه توسط IEEE با کد استاندارد ۸۰۲.۱۵.۱ تایید شد. بسیاری از باگهای نسخه اول رفع شد و قابلیتهایی مثل نشانگر قدرت سیگنال (RSSI) اضافه شد. این اولین نسخهای بود که در گوشیهای موبایل نوکیا و اریکسون دیده شد.
Bluetooth 1.2 (۲۰۰۳)؛ همزیستی مسالمتآمیز
این مهمترین آپدیت در دوران طفولیت بلوتوث بود. تا قبل از این نسخه، بلوتوث و وایفای دشمن خونی هم بودند و روشن بودن همزمان آنها باعث کندی شدید اینترنت و قطع شدن بلوتوث میشد.
- تکنولوژی AFH (Adaptive Frequency Hopping): بلوتوث ۱.۲ هوشمند شد. حالا میتوانست کانالهایی را که توسط وایفای اشغال شدهاند شناسایی کند و آنها را در لیست سیاه قرار دهد تا دیگر روی آنها نپرد.
- eSCO: بهبود کیفیت صدا برای هدستها با ارسال مجدد بستههای صوتی آسیبدیده.
نکته آموزشی: نسخههای ۱.x امروزه کاملاً منسوخ شدهاند و هیچ دستگاه مدرنی از آنها استفاده نمیکند، اما درک مکانیزم آنها برای فهمیدن پیشرفتهای نسخههای بعدی ضروری است.
اما بلوتوث هنوز کند بود. انتقال یک عکس با کیفیت با بلوتوث ۱.۲ دقیقهها طول میکشید و پخش موسیقی استریو با کیفیت بالا تقریباً غیرممکن بود. جهان نیاز به سرعت داشت و این نیاز، منجر به تولد نسخه ۲.۰ و انقلاب EDR شد که در بخش دوم به آن خواهیم پرداخت.
عصر سرعت و تولد موسیقی بیسیم (نسخههای ۲ و ۳)
اگر نسخه ۱.۲ دوران کودکی بلوتوث بود، نسخه ۲.۰ دوران نوجوانی پرشور آن محسوب میشود. در اواسط دهه ۲۰۰۰، موبایلها شروع به پخش MP3 کردند و کاربران دیگر فقط نمیخواستند فایلهای متنی جابجا کنند؛ آنها موسیقی میخواستند. بلوتوث کلاسیک برای پاسخ به این نیاز، زیربنای خود را تغییر داد.
Bluetooth 2.0 + EDR (۲۰۰۴)؛ انقلاب مالتیمدیا
تا پیش از سال ۲۰۰۴، حداکثر سرعت بلوتوث ۷۲۱ کیلوبیت بود که برای پخش موسیقی استریو با کیفیت بالا کافی نبود. نسخه ۲.۰ ویژگی اختیاری اما حیاتی به نام EDR (Enhanced Data Rate) را معرفی کرد.
- تغییر مدولاسیون: بلوتوث استاندارد از مدولاسیون GFSK استفاده میکرد. EDR با استفاده از روشهای پیچیدهتر مدولاسیون فاز (مانند π/۴-DQPSK و 8DPSK)، توانست در هر سیگنال دیتای بیشتری جا دهد.
- نتیجه عملی: سرعت به ۳ مگابیت بر ثانیه (3Mbps) رسید. این سرعت کافی بود تا پروفایل A2DP (پخش پیشرفته صدا) شکوفا شود و اولین نسل هدفونهای استریو بیسیم متولد شوند. مصرف انرژی نیز به دلیل کاهش زمان ارسال (Duty Cycle) کمتر شد.
Bluetooth 2.1 + SSP (۲۰۰۷)؛ خداحافظی با رمز “۰۰۰۰”
تا قبل از این نسخه، جفت کردن (Pairing) دو دستگاه کابوس بود. شما باید در هر دو دستگاه پینکد (معمولاً ۰۰۰۰ یا ۱۲۳۴) را وارد میکردید و اغلب با خطا مواجه میشدید. نسخه ۲.۱ با معرفی SSP (Secure Simple Pairing) امنیت و راحتی را متحول کرد:
- جفتسازی امن ساده: استفاده از رمزنگاری کلید عمومی (Public Key Cryptography) برای جلوگیری از شنود غیرفعال.
- فناوری NFC Pairing: این نسخه قابلیت جفت شدن با نزدیک کردن فیزیکی دو دستگاه (Tap to Pair) را ممکن کرد.
Bluetooth 3.0 + HS (۲۰۰۹)؛ ازدواج عجیب با وایفای
در سال ۲۰۰۹، فایلها بزرگتر شده بودند و بلوتوث ۲ مگابیتی دیگر کافی نبود. Bluetooth SIG تصمیم عجیبی گرفت: استفاده از رادیوی وایفای برای انتقال دیتای بلوتوث!
در استاندارد High Speed (+HS)، عملیات شناسایی و جفتسازی از طریق بلوتوث انجام میشد، اما وقتی میخواستید یک فایل ویدیویی بزرگ ارسال کنید، سیستم به پروتکل ۸۰۲.۱۱ (همان وایفای) سوییچ میکرد تا سرعت را به ۲۴ مگابیت بر ثانیه برساند. این نسخه به دلیل مصرف باتری بالا، در گجتهای پوشیدنی کوچک موفق نبود اما در لپتاپها و موبایلها استاندارد شد.
انقلاب بزرگ: تولد Bluetooth Low Energy (نسخه ۴)
سال ۲۰۱۰ مهمترین نقطه عطف در تاریخ بلوتوث است. تا این لحظه، بلوتوث برای “سرعت بیشتر” میجنگید، اما ناگهان استراتژی ۱۸۰ درجه تغییر کرد: جنگ بر سر مصرف انرژی.
Bluetooth 4.0 (۲۰۱۰)؛ دو روح در یک بدن
نسخه ۴.۰ صرفاً یک آپدیت نبود؛ بلکه یک تکنولوژی کاملاً جدید به نام BLE (Bluetooth Low Energy) را معرفی کرد که با بلوتوث قدیمی (Classic) ناسازگار بود.
- فلسفه BLE: دستگاههایی مثل دستبند سلامتی یا سنسور دما نیازی به ارسال فیلم ندارند؛ آنها فقط باید چند بایت دیتا (مثلاً ضربان قلب) را هر چند ثانیه یکبار بفرستند و بقیه زمان را بخوابند.
- معجزه باتری: BLE اجازه میداد سنسورها با یک باتری سکهای کوچک (Coin Cell) ماهها یا حتی سالها کار کنند.
- دستگاههای دوگانه (Dual Mode): گوشیهای هوشمند «Smart Ready» شدند؛ یعنی چیپست آنها هم زبان بلوتوث کلاسیک (برای هندزفری) و هم زبان BLE (برای ساعت هوشمند) را میفهمید.
تکامل اینترنت اشیاء (IoT) در ۴.۱ و ۴.۲
- Bluetooth 4.1 (۲۰۱۳): بهبود همزیستی با شبکه 4G LTE و قابلیت این که یک دستگاه همزمان هم Master باشد و هم Slave (مثلاً ساعت هوشمند شما همزمان به سنسور ضربان قلب وصل است و دیتا را به موبایل میفرستد).
- Bluetooth 4.2 (۲۰۱۴): تمرکز روی حریم خصوصی و سرعت. پشتیبانی از IPv6 (پروتکل IPSP) اضافه شد تا سنسورها بتوانند مستقیماً IP بگیرند و به اینترنت وصل شوند. سرعت BLE نیز ۲.۵ برابر شد.
جدول جامع تاریخچه و مشخصات بلوتوث (Master Table)
در این جدول، تمام نسخههای بلوتوث از ابتدا تا امروز را در یک نگاه مقایسه کردهایم. اعداد مربوط به برد (Range) در فضای باز و شرایط ایدهآل هستند:
| نسخه (Version) | سال عرضه | حداکثر سرعت دیتا | برد تئوری (فضای باز) | ویژگی انقلابی / کاربرد اصلی |
|---|---|---|---|---|
| ۱.۰ / ۱.0B | ۱۹۹۹ | ۷۲۱ kbps | ۱۰ متر | اولین نسخه آزمایشی (ناپایدار) |
| ۱.۱ | ۲۰۰۱ | ۷۲۱ kbps | ۱۰ متر | استاندارد IEEE 802.15.1، رفع باگ |
| ۱.۲ | ۲۰۰۳ | ۷۲۱ kbps | ۱۰ متر | تکنولوژی AFH (کاهش تداخل با وایفای) |
| ۲.۰ + EDR | ۲۰۰۴ | ۲.۱ Mbps | ۳۰ متر | افزایش سرعت ۳ برابری، تولد A2DP (موزیک) |
| ۲.۱ + SSP | ۲۰۰۷ | ۲.۱ Mbps | ۳۰ متر | جفتسازی ساده و امن (NFC Pairing) |
| ۳.۰ + HS | ۲۰۰۹ | ۲۴ Mbps | ۱۰ متر | استفاده از پروتکل ۸۰۲.۱۱ برای انتقال فایل حجیم |
| ۴.۰ | ۲۰۱۰ | ۱ Mbps | ۶۰ متر | تولد BLE (کممصرف) برای گجتهای پوشیدنی |
| ۴.۱ | ۲۰۱۳ | ۱ Mbps | ۶۰ متر | بهبود LTE، قابلیت هاب شدن هوشمند |
| ۴.۲ | ۲۰۱۴ | ۱ Mbps | ۶۰ متر | پشتیبانی از IPv6 برای IoT، افزایش حریم خصوصی |
| ۵.۰ | ۲۰۱۶ | ۲ Mbps | ۲۴۰ متر | ۲ برابر سرعت، ۴ برابر برد، ۸ برابر ظرفیت پیام |
| ۵.۱ | ۲۰۱۹ | ۲ Mbps | ۲۴۰ متر | Direction Finding (تشخیص جهت سیگنال) |
| ۵.۲ | ۲۰۲۰ | ۲ Mbps | ۲۴۰ متر | LE Audio، کدک LC3، Auracast |
| ۵.۳ | ۲۰۲۱ | ۲ Mbps | ۲۴۰ متر | بهینهسازی مصرف انرژی و امنیت (Connection Subrating) |
| ۵.۴ | ۲۰۲۳ | ۲ Mbps | ۲۴۰ متر | برچسبهای قیمت الکترونیکی (ESL)، ارتباط دوطرفه امن |
| ۶.۰ (پیشبینی) | ۲۰۲۴/۲۵ | — | — | Channel Sounding (تشخیص فاصله با دقت سانتیمتر) |
همانطور که در جدول میبینید، از نسخه ۵ به بعد جهش بزرگی در «برد» و «ظرفیت» رخ داده است. این دوران مدرن بلوتوث است که مرزهای خانه هوشمند و صدای دیجیتال را جابجا کرده است. در بخش سوم و پایانی، به کالبدشکافی نسخه ۵، ۶ و تکنولوژیهای آیندهنگرانه مثل Auracast و Channel Sounding خواهیم پرداخت.
عصر مدرن: بلوتوث ۵ و اینترنت اشیاء (IoT)
با ورود به نیمه دوم دهه ۲۰۱۰، نیازهای جهان تغییر کرد. دیگر بحث فقط بر سر وصل کردن هندزفری به موبایل نبود؛ حالا قرار بود لامپهای خانه، قفل در، ترموستات و هزاران سنسور صنعتی با هم صحبت کنند. نسخه ۴.۲ شروع خوبی بود، اما Bluetooth 5.0 که در سال ۲۰۱۶ معرفی شد، قوانین فیزیک ارتباطات بیسیم را به چالش کشید.
Bluetooth 5.0؛ انتخاب بین سرعت یا مسافت
مهندسان در این نسخه به کاربران «حق انتخاب» دادند. شما نمیتوانید همزمان هم سرعت بالا داشته باشید و هم برد طولانی، اما نسخه ۵.۰ اجازه میدهد بین این دو حالت سوییچ کنید:
- حالت سرعت بالا (2M PHY): پهنای باند را به ۲ مگابیت بر ثانیه میرساند (دو برابر نسخه ۴.۲). این حالت برای آپدیت فریمور ساعتهای هوشمند یا انتقال سریع دیتا عالی است اما برد را کاهش میدهد.
- حالت برد طولانی (LE Coded PHY): با استفاده از تکنیک اصلاح خطا (FEC)، سرعت را قربانی میکند تا برد را به طور شگفتانگیزی افزایش دهد. در فضای باز و بدون مانع، بلوتوث ۵.۰ میتواند تا ۲۴۰ متر (و در برخی تستهای صنعتی تا ۱ کیلومتر) برد داشته باشد! این یعنی پوشش کل یک خانه هوشمند بزرگ بدون نیاز به ریپیتر.
- ظرفیت پیام (Advertising Extensions): ظرفیت بستههای دادهای که دستگاهها قبل از جفت شدن میفرستند، ۸ برابر شد. حالا یک سنسور دما میتواند بدون جفت شدن، اطلاعات کامل را به گوشی شما بفرستد.
Bluetooth 5.1 (۲۰۱۹)؛ قطبنمای دیجیتال
تا قبل از نسخه ۵.۱، بلوتوث فقط میدانست یک دستگاه «چقدر نزدیک» است (از طریق قدرت سیگنال یا RSSI)، اما نمیدانست «در کدام جهت» قرار دارد.
نسخه ۵.۱ با معرفی قابلیت Direction Finding بازی را عوض کرد. با استفاده از آرایهای از آنتنها و محاسبه زاویه ورود (AoA) و زاویه خروج (AoD) سیگنال، حالا بلوتوث میتواند مکان دقیق کلید گمشده شما را با دقت سانتیمتر و جهت دقیق (مثلاً: ۳ متر جلوتر، سمت راست) نشان دهد. این زیربنای تکنولوژیهایی مثل Apple AirTag است.
Bluetooth 5.2 (۲۰۲۰)؛ انقلاب LE Audio
همانطور که در مقاله «کدکهای صوتی» اشاره کردیم، بلوتوث کلاسیک برای صدا عالی بود اما پرمصرف. نسخه ۵.۲ استاندارد جدیدی به نام LE Audio را معرفی کرد که بر پایه کدک مدرن LC3 بنا شده است.
ویژگی مهم دیگر این نسخه Isochronous Channels است که اجازه میدهد یک منبع صدا (مثل گوشی) همزمان به چندین گیرنده (مثلاً دو هدفون چپ و راست به صورت جداگانه) متصل شود. این پایان دوران «Master-Slave» در هدفونهای TWS بود که در آن یکی از گوشیها به موبایل وصل میشد و صدا را به دیگری پاس میداد.
پدیده جدید: Auracast چیست؟
یکی از جذابترین دستاوردهای بلوتوث ۵.۲ به بعد، قابلیت Auracast Broadcast Audio است. تصور کنید در فرودگاه نشستهاید و تلویزیون سالن بیصدا روشن است. با Auracast، موبایل شما تلویزیون را پیدا کرده و صدای آن را مستقیماً به هندزفری شما میفرستد. یا در یک کنفرانس چندزبانه، میتوانید کانال «زبان فارسی» را انتخاب کنید و مستقیماً در سمعک یا هدفون خود بشنوید. این یعنی تبدیل بلوتوث از یک ارتباط «یکبهیک» به «یکبههمه».
Bluetooth 5.3 و ۵.۴ (۲۰۲۱-۲۰۲۳)
این نسخهها بیشتر روی بهینهسازی تمرکز داشتند:
- نسخه ۵.۳: کاهش تداخل و سوییچ سریعتر بین حالتهای پرمصرف و کممصرف.
- نسخه ۵.۴: معرفی تکنولوژی ESL (Electronic Shelf Labels). این ویژگی به فروشگاههای بزرگ اجازه میدهد قیمت هزاران کالا را که روی نمایشگرهای کوچک الکترونیکی درج شده، تنها با یک کلیک و از طریق بلوتوث آپدیت کنند.
آینده: Bluetooth 6.0 و امنیت دیجیتال
در اواخر سال ۲۰۲۴، سازمان Bluetooth SIG مشخصات هسته نسخه ۶.۰ را منتشر کرد. مهمترین ویژگی این نسخه Channel Sounding است.
چرا مهم است؟ سارقان خودروهای مدرن (که کلید دیجیتال بلوتوثی دارند) از روشی به نام «حمله رله» استفاده میکردند. آنها سیگنال کلید شما را که در آشپزخانه بود تقویت کرده و به ماشین که در پارکینگ بود میرساندند تا در باز شود.
بلوتوث ۶.۰ با Channel Sounding، فاصله فیزیکی دقیق را با روشهای پیچیده زمان پرواز (Time of Flight) و فازسنجی محاسبه میکند. اگر سیگنال قوی باشد اما فاصله فیزیکی و تاخیر زمانی مطابقت نداشته باشد (نشانه حمله رله)، قفل باز نمیشود. این یعنی امنیت صددرصدی برای کلیدهای دیجیتال.
زبان مشترک: پروفایلهای بلوتوث (Profiles)
داشتن بلوتوث کافی نیست؛ دستگاهها باید زبان هم را بفهمند. این زبانها «پروفایل» نام دارند. اگر دو دستگاه پروفایل مشترک نداشته باشند، کار نمیکنند:
| پروفایل | نام کامل | کاربرد |
|---|---|---|
| A2DP | Advanced Audio Distribution | پخش موسیقی استریو با کیفیت بالا (یک طرفه). |
| HFP / HSP | Hands-Free Profile | مکالمه تلفنی (دوطرفه اما کیفیت پایینتر مونو). |
| AVRCP | Audio/Video Remote Control | کنترل موزیک (پخش، توقف، بعدی، قبلی) از روی هدفون. |
| HID | Human Interface Device | اتصال ماوس، کیبورد و دسته بازی. |
| GATT | Generic Attribute Profile | انتقال دادههای کوچک در بستر BLE (مثل ضربان قلب). |
| PBAP | Phone Book Access | اجازه دسترسی سیستم صوتی خودرو به دفترچه تلفن موبایل. |
آیا بلوتوث برای سلامتی ضرر دارد؟ (بررسی علمی)
یکی از سوالات همیشگی کاربران درباره تشعشعات و سرطانزا بودن بلوتوث است. بیایید با اعداد صحبت کنیم.
امواج بلوتوث از نوع غیریونیزان (Non-ionizing) هستند؛ یعنی انرژی کافی برای شکستن پیوندهای DNA سلولی و ایجاد سرطان را ندارند (برخلاف اشعه ایکس یا فرابنفش).
علاوه بر این، توان خروجی بلوتوث بسیار پایین است:
- کلاس ۱ (صنعتی): ۱۰۰ میلیوات (برد ۱۰۰ متر).
- کلاس ۲ (موبایل و هدفون): ۲.۵ میلیوات (برد ۱۰ متر).
- کلاس ۳: ۱ میلیوات (برد ۱ متر).
برای مقایسه، بسیاری از گوشیهای موبایل هنگام جستجوی دکل مخابراتی (در مناطق کمآنتن) توانی تا ۲۰۰۰ میلیوات (۲ وات) تولید میکنند. بنابراین، استفاده از یک هندزفری بلوتوث کلاس ۲، صدها برابر ایمنتر از چسباندن خود گوشی موبایل به گوش است.
امنیت در دنیای بلوتوث
آیا بلوتوث هک میشود؟ در نسخههای قدیمی (قبل از ۲.۱)، حملاتی مثل Bluejacking (ارسال پیامهای ناخواسته) و Bluebugging (کنترل گوشی قربانی) رایج بود. اما در نسخههای مدرن (۴.۲ به بالا) با استفاده از الگوریتمهای رمزنگاری پیشرفته (AES-CCM) و مکانیزمهای جفتسازی امن، هک کردن بلوتوث برای افراد عادی تقریباً غیرممکن است، مگر اینکه خودتان درخواست اتصال ناشناس را تایید کنید.
جمعبندی نهایی و آیندهنگری
بلوتوث مسیری طولانی را از یک ایده ساده برای حذف کابل RS-232 تا تبدیل شدن به ستون فقرات اینترنت اشیاء طی کرده است. امروز با وجود بیش از ۵ میلیارد دستگاه فعال، این تکنولوژی نه تنها نمرده، بلکه با نسخه ۶.۰ و قابلیتهای هوشمندی مثل Auracast، زندهتر از همیشه است.
- گذشته: حذف سیمها (موس، کیبورد، هندزفری).
- حال: اتصال سنسورهای سلامتی و خانههای هوشمند (BLE).
- آینده: موقعیتیابی دقیق داخلی، امنیت دیجیتال خودروها و پخش همگانی صدا.
سلب مسئولیت: استانداردهای بلوتوث دائماً در حال تغییر هستند. اطلاعات ارائهشده بر اساس آخرین مستندات Bluetooth SIG تا سال ۲۰۲۵ است. برای استفاده از قابلیتهای جدید مثل Auracast، هم فرستنده (موبایل) و هم گیرنده (هدفون) باید از سختافزار جدید پشتیبانی کنند و این ویژگیها با آپدیت نرمافزاری به دستگاههای قدیمی اضافه نمیشوند.
سوالات متداول درمورد بلوتوث
آیا هدفون دارای بلوتوث ۵.۳ به گوشی قدیمی با بلوتوث ۴.۲ وصل میشود؟
بله. بلوتوث دارای ویژگی «سازگاری با عقب» (Backward Compatibility) است. یعنی دستگاههای جدید میتوانند با دستگاههای قدیمی کار کنند. اما نکته مهم اینجاست که ارتباط بر اساس نسخه پایینتر شکل میگیرد. در این مثال، شما کیفیت و سرعت نسخه ۴.۲ را خواهید داشت و از ویژگیهای خاص نسخه ۵.۳ (مثل مصرف بهینه انرژی یا برد بیشتر) محروم میشوید.
آیا روشن گذاشتن همیشگی بلوتوث باتری موبایل را خالی میکند؟
این یک باور قدیمی است که مربوط به دوران بلوتوث ۲ و ۳ بود. در گوشیهای مدرن (که از بلوتوث ۴ به بالا و استاندارد BLE استفاده میکنند)، روشن بودن بلوتوث در حالت آمادهباش (Standby) انرژی ناچیزی مصرف میکند. در واقع، خاموش و روشن کردن مداوم آن ممکن است انرژی بیشتری از روشن گذاشتن دائمی آن مصرف کند.
تفاوت اصلی بلوتوث با وایفای (Wi-Fi) در چیست؟
هر دو بیسیم هستند اما فلسفه متفاوتی دارند. بلوتوث برای جایگزینی کابل در فواصل کوتاه (زیر ۱۰ متر)، مصرف انرژی بسیار کم و اتصال ابزارها (موس، هدفون) طراحی شده است. وایفای برای اتصال به اینترنت، سرعت بسیار بالا (صدها برابر بلوتوث) و برد طولانیتر طراحی شده و مصرف باتری بسیار بیشتری دارد.
آیا کیفیت صدای بلوتوث بالاخره به هندزفری سیمی رسیده است؟
با معرفی کدکهایی مثل LDAC و aptX Lossless، کیفیت بلوتوث بسیار به سیم نزدیک شده است و برای ۹۵٪ کاربران عادی تفاوتی حس نمیشود. اما برای مهندسان صدا و آدیوفایلهای حرفهای، اتصال سیمی همچنان به دلیل «تاخیر صفر» و «عدم فشردهسازی مطلق» پادشاه کیفیت است.
حداکثر چند دستگاه را میتوان همزمان به موبایل وصل کرد؟
از نظر فنی، یک دستگاه Master (موبایل) میتواند در یک شبکه پیکونت به ۷ دستگاه Slave فعال وصل شود. یعنی شما میتوانید همزمان ساعت هوشمند، هندزفری، کیبورد و ماوس بلوتوثی را به گوشی وصل کنید و همه با هم کار کنند. اما برای «پخش صدا» (Audio)، معمولاً محدودیت وجود دارد و اکثر گوشیها نهایتاً به ۲ هدفون همزمان (Dual Audio) صدا میفرستند.
آیا استفاده از بلوتوث در هواپیما مجاز است؟
در اکثر ایرلاینهای مدرن، استفاده از لوازم جانبی بلوتوثی (مثل هدفون) در طول پرواز مجاز است، اما معمولاً در لحظه تیکآف (برخاستن) و لندینگ (نشستن) باید خاموش باشند. با این حال، همیشه قانون ایرلاین مربوطه اولویت دارد.
چرا برد بلوتوث من کمتر از ۱۰ متر است؟
برد اعلام شده (مثلاً ۱۰ یا ۳۰ متر) برای فضای باز و بدون مانع است. در خانه، موانعی مثل دیوارهای بتنی، لولههای آب داخل دیوار، و حتی بدن انسان (که ۷۰٪ آب است) سیگنال ۲.۴ گیگاهرتز را به شدت ضعیف میکنند. همچنین تداخل با مودم وایفای میتواند برد مفید را کاهش دهد.
